Do 2020 r. (stan prawny przed nowelizacja u.p.b.) polski model procesu budowlanego opierał się na transparentności osób wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie. Obowiązek umieszczenia na tablicy informacyjnej danych projektanta, obok kierownika budowy, kierowników robót oraz inspektora nadzoru inwestorskiego, nie miał charakteru wyłącznie organizacyjnego czy technicznego. Stanowił element szerszej koncepcji przejrzystości procesu budowlanego, zgodnie z którą społeczeństwo, właściciele nieruchomości sąsiednich, uczestnicy procesu budowlanego oraz organy administracji powinni mieć możliwość łatwego ustalenia, kto odpowiada za poszczególne aspekty realizowanej inwestycji. Rezygnacja z obowiązku ujawniania danych projektanta na tablicy informacyjnej w 2020 r. doprowadziła do ograniczenia transparentności procesu budowlanego.
Z przestrzeni publicznej zniknęła informacja o jednym z uczestników procesu budowlanego, mimo że zakres jego ustawowych obowiązków i odpowiedzialności nie uległ zmianie. Ograniczono tym samym możliwość społecznej identyfikacji osoby odpowiedzialnej za rozwiązania projektowe, które w bezpośredni sposób wpływają na ochronę interesu publicznego. Na potrzebę taką wskazują m.in. stanowiska Izby Architektów RP, do której zgłaszano wnioski o podjęcia działań w celu przywrócenia danych projektanta. Pochodziły one nie tylko od samych projektantów, ale również osób chcących poznać osobę odpowiedzialną za projekt.Potwierdza to społeczną akceptację i potrzebę modelu transparentności danych.
Przestrzeń zabudowana jest dobrem wspólnym, a nie wyłączną domeną inwestora. Idea ta stanowi jeden z fundamentów przepisów planistycznych i budowlanych. Każdy obiekt budowlany staje się częścią wspólnego krajobrazu i przez dziesięciolecia oddziałuje na życie człowieka. Skoro projektant jest osobą, która kształtuje tę przestrzeń, to możliwość publicznej identyfikacji autora projektu nie powinna być postrzegana jako zbędny obowiązek formalny, lecz jako naturalny przejaw odpowiedzialności za dobro wspólne i element transparentności procesu inwestycyjnego. Jawność osób odpowiedzialnych za kształt przestrzeni zabudowanej stanowi jeden z fundamentów odpowiedzialnego państwa.
Dane autora projektu na tablicy budowy nie są przejawem nadmiernego formalizmu, lecz konsekwencją zasady odpowiedzialności za dobro wspólne oraz transparentności wykonywania funkcji o istotnym znaczeniu publicznym. Proponowane rozwiązanie stanowi jeden z najprostszych, a zarazem bardzo efektywnych instrumentów ograniczania niepożądanych zjawisk w budownictwie.
Wszystkie stanowiska KRIA RP w powyższej sprawie znajdują się poniżej (z opcją ich pobrania).
