Tegoroczne jesienne miesiące obfitowały w wydarzenia organizowane przez okręgowe izby architektów. Prezentujemy siedem spotkań, z których każde może poszczycić się znakomitą frekwencją, ciekawą tematyką i szeregiem wysnutych na jej podstawie wniosków na przyszłość.
TEORIA, PRAKTYKA I… PIENIĄDZE
Tekst: redakcja IARP
Doroczna międzyokręgowa konferencja – organizowana pod koniec września przez Pomorską OIA RP i dotycząca wizerunku Architekta IARP – stanowi już nową tradycję w kalendarzu izbowych spotkań. Tej jesieni wydarzenie ARCHITEKT, RYNEK, BIZNES po raz drugi odbyło się w Gdańsku, w Europejskim Centrum Solidarności, i przyciągnęło wielu architektów z różnych części Polski. Trzy wykłady oraz następujące po nich panele ułożyły się w logiczną całość, która wyraźnie wskazuje kierunek, jaki powinni obrać architekci w budowaniu swojego wizerunku, a także nakreśla metody wdrażania go w życie.
Przez ostatni rok przedstawiciele większości okręgów brali udział w warsztatach prowadzonych przez strateg Annę Gołębicką, która swoim wystąpieniem zainaugurowała gdańską konferencję. Główne hasło drugiej edycji imprezy, Jestem architektem – jestem liderem procesu inwestycyjnego, jestem głównym projektantem, to niejako efekt międzyokręgowych spotkań, wyrażony w sposób najbardziej syntetyczny. Ekspertka zaprezentowała drogę „orkiestry solistów” – jak zwykła nazywać architektów – do wypracowania strategii, której zadaniem jest zmiana paradygmatu roli zawodu w świadomości społeczeństwa i legislatora, a w efekcie gotowość klientów do adekwatnej zapłaty za usługi projektowe. Wychodząc od wyników badania, przeprowadzonego na reprezentatywnej grupie 1070 Polaków powyżej osiemnastego roku życia, prelegentka wskazała, że społeczeństwo ma romantyczne wyobrażenia na temat pracy architektów. Co prawda kojarzy ich zawód z projektowaniem budynków, ale nie ma świadomości, z jak dużym zakresem działań wiąże się uprawianie tej profesji. Istotne okazało się tu wyraźne wskazanie, że to architekt jest główną postacią decydującą o przebiegu wszystkich etapów procesu inwestycyjnego. W rozmowach z klientami potrzebna jest zatem zmiana narracji definiującej zawód z „projektanta” na „lidera procesu inwestycyjnego i głównego projektanta”. Aby odbiorca w pełni zrozumiał taki komunikat, musi jednak dostrzec wynikające z niego korzyści. Zasada „4E” – eliminacja ryzyka prawnego, ekonomiczność, ergonomia oraz estetyka projektu – najlepiej określa to, co inwestor może dostać od architekta. Ale jak dowieść wiarygodności tych obietnic? Argumentów jest naprawdę dużo – osoba składająca taką „ofertę” ma bowiem tytuł Architekta IARP, czyli jest członkiem Izby Architektów, co oznacza, że posiada uprawnienia, a jej wiedza, kompetencje i wykształcenie w dziedzinie architektury oraz urbanistyki zostały zweryfikowane i potwierdzone. Ponadto może tworzyć koncepcje, projektować budynki, odpowiadać za przygotowanie dokumentów, pod którymi się podpisuje, prowadzić, koordynować i nadzorować proces inwestycyjny. Należy więc na każdym kroku podkreślać, że tylko współpraca z Architektem IARP daje gwarancję, że realizacja zakończy się pomyślnie i będzie bezpieczna.
W dyskusji po zakończonej prezentacji wzięli udział: Robert Szumielewicz – Architekt IARP, wiceprezes KRIA RP, Anna Kościuk – Architekt IARP, przewodnicząca DSOIA RP, Marcin Kamiński – Architekt IARP, przewodniczący SWOIA RP, Zofia Niczyporuk, Architekt IARP (MAOIA RP) oraz Tomasz Błyskot z NID. Paneliści odnieśli się m.in. do konieczności wykorzystania strategii wizerunkowej również w kontaktach z politykami, co może pomóc w realizacji celów związanych z przyjęciem Polskiej Polityki Architektonicznej, a także ustawy o zawodzie architekta.
Kolejna prelegentka – Katarzyna Życińska, specjalistka ds. PR i prezeska Związku Firm PR – w wystąpieniu Widoczność projektuje się świadomie… przedstawiła m.in. najważniejsze kanały, w których należy realizować strategię wizerunkową. Zaznaczyła, że komunikacja powinna przebiegać wielotorowo – kluczowe są media społecznościowe, ale nie można zapominać o radiu czy prasie, ponieważ wbrew pozorom mają one duże zasięgi.
Ekspertka dużo uwagi poświęciła storytellingowi, uważa bowiem, że umiejętnie zbudowana opowieść, która w angażujący sposób przekazuje, na czym polega zawód architekta i jakie korzyści mogą płynąć ze współpracy z nim, jest nie do przecenienia. W tworzeniu narracji pomocne będą wyznaczenie celów, a także zarysowanie behawioralnego obrazu grupy odbiorców. Skupienie się bowiem na ich konkretnych potrzebach pozwoli wprowadzić do opowieści odpowiednie emocje. Jako ważny element efektywnych kampanii ekspertka wskazała „digitalowe osoby wpływu”, czyli influencerów. Przywołane podczas wystąpienia badania pokazały, że aż 54% Polaków o istotnych sprawach dowiaduje się od twórców internetowych. Dobre relacje i współpraca z nimi są zatem kluczowe.
W przeprowadzonej po prelekcji dyskusji, w której uczestniczyli Architekci IARP Jakub Bladowski i Bartosz Jarosz oraz Jarosław Śmigiel z Ultra Relations i Marcin Zieliński, dyrektor strategii w 38 Content Communication, wyraźnie wybrzmiało, że najwyższa pora, aby odejść od narzekania oraz traktowania środowiska jako swoistej „grupy wsparcia” i przejść do odważnego zadbania o swój wizerunek, czyli wdrożenia strategii. Plan, który istnieje tylko na papierze, jest bowiem bez wartości.
Celem strategii jest m.in. doprowadzenie do sytuacji, w której klienci będą świadomi konieczności odpowiedniego wynagradzania „liderów procesu inwestycyjnego”. Wiedza inwestorów to jednak nie wszystko – architekt musi odpowiednio wycenić swoją pracę, a to nie jest takie proste. O tym, jakie błędy są najczęściej popełniane na początku działalności, czego się wystrzegać, a co będzie sprzyjało rozwojowi firmy, mówił Wojciech Plona – ekonomista, prezes zarządu Plona Consulting. Prelegent, opowiadając o konkretnych błędach architekta „Michała”, odnosił się do sytuacji dobrze znanych niemal każdemu, kto uprawia ten zawód. Mowa była więc o zapale towarzyszącym pierwszemu dużemu zleceniu, które ma doprowadzić do „długofalowej współpracy z inwestorem”. W analizowanym przypadku wizja stałości zleceń na tyle zaślepiła młodego przedsiębiorcę, że wielu rzeczy nie doszacował i ostatecznie projekt zakończył się znaczną stratą oraz trudnościami natury prywatnej i zawodowej. Zbyt pochopna wycena, późniejsze „malutkie zmiany w projekcie”, które pochłonęły bardzo dużo nieujętego w kosztorysie czasu – doprowadziły do problemów z płynnością finansową architekta już w trakcie projektu, a także do utraty kontroli nad zakresem usług projektowych. W efekcie inwestor, który spóźniał się z płatnościami, finansował przedsięwzięcie niejako z kieszeni zleceniobiorcy.
Wojciech Plona wskazał jednak konkretne czynności, które pozwolą uniknąć takich sytuacji, czyli m.in.:
O tym, jak wprowadzanie w życie zaproponowanych rozwiązań wygląda w praktyce, opowiadali paneliści: Wojciech Kaniewski – Architekt IARP (POOIA RP), który prowadził dyskusję, Anna Król – Architekt IARP, skarbnik POOIA RP, Tomasz Mielczyński, Architekt IARP (WPOIA RP), Andrzej Biernacki – prezes zarządu EKOLAN oraz wcześniejszy prelegent – Wojciech Plona. W dyskusji pojawiły się głosy o specjalizacji, która rzeczywiście przynosi rezultaty, a także o realiach pracy architekta np. na prowincji, gdzie korzystanie z jego usług kojarzy się przede wszystkim ze zdobyciem podpisu pod projektem…
Organizatorom – poprzez odpowiednie ułożenie programu spotkania i wybór osób, które na nim wystąpiły – udało się spełnić wszystkie obietnice zapowiadające wydarzenie. Zaprezentowano strategię wizerunkową architektów, narzędzia PR oraz wyposażono uczestników w praktyczne umiejętności, pozwalające wzmocnić ich rolę w procesie inwestycyjnym. Pierwsze efekty zostaną zapewne podsumowane za rok, na kolejnej edycji konferencji.
KONDYCJA ARCHITEKTA A KONDYCJA ARCHITEKTURY I PRZESTRZENI
Tekst: Joanna Sebzda-Załuska – radca prawny (fragmenty tekstu), Beata Stobiecka – redakcja Z:A
W Brunowie, 9 i 10 października 2025 r., z inicjatywy Dolnośląskiej Okręgowej Izby Architektów RP, odbyła się konferencja poświęcona kluczowym zagadnieniom związanym z hasłem Kondycja architekta a kondycja architektury i przestrzeni. W spotkaniu wzięli udział, obok architektów DSOIA RP, przedstawiciele organów administracji publicznej i samorządowej, w tym administracji architektoniczno-budowlanej, a także specjaliści w zakresie planowania przestrzennego.
Pierwszy dzień konferencji podzielony był na trzy części. Najpierw odbyły się wystąpienia przedstawicieli samorządu terytorialnego, Ministerstwa Rozwoju i Technologii, IARP oraz osób ze świata prawniczego. W wypowiedziach podkreślono, że współpraca środowiska samorządowego z architektami i urbanistami jest kluczowa w procesie planowania rozwoju Wrocławia. Projektowanie przestrzeni wymaga łączenia refleksji nad przeszłością z odpowiedzialną wizją przyszłości – szczególnie w kontekście nowych wyzwań: zmian klimatu, spowolnienia gospodarczego, skutków pandemii czy wojny w Ukrainie.
Na wystąpieniach podjęto temat wdrożonych oraz zapowiadanych zmian ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Polska znajduje się w okresie przejściowym – do połowy 2026 r. obowiązują jeszcze studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które będą sukcesywnie zastępowane przez plany ogólne gmin.
Zaznaczono przy tym, że z prawnego punktu widzenia brak spójności systemu planowania przestrzennego prowadzi do utraty zaufania obywateli i inwestorów. Następnie wskazano na konieczność wzmocnienia jakości procesu legislacyjnego poprzez precyzyjniejsze przepisy, lepszą koordynację między ustawami oraz testowanie nowych rozwiązań przed ich wejściem w życie.
Z kolei stanowisko IARP dotyczyło roli architekta w planowaniu przestrzennym oraz zmian, jakie zaszły w tym obszarze w ostatnich dekadach. Zwrócono uwagę na to, że funkcja przedstawicieli tej profesji – dawniej ściśle związana z urbanistyką – uległa ograniczeniu. Ponadto podkreślone zostało znaczenie przywrócenia równowagi między odpowiedzialnością zawodową architektów a procesami decyzyjnymi w planowaniu przestrzennym. Wskazano na potrzebę powrotu do podejścia systemowego, w którym architekt uczestniczy nie tylko w projektowaniu obiektów, ale również w kształtowaniu terenów publicznych i planów miejscowych. Pojawił się też wątek mówiący o konieczności stosowania tworzonej przez architektów koncepcji urbanistyczno-architektonicznej w procesach inwestycyjnych oraz rozwijania dialogu między architektami, organami władzy i lokalnymi społecznościami.
W podsumowaniu wypowiedzi wybrzmiało, że odbudowa spójnego systemu planowania jest warunkiem ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju miast, a także elementem budowania Polskiej Polityki Architektonicznej.
Część drugą i trzecią pierwszego dnia konferencji stanowiły panele dyskusyjne. Wśród wielu interesujących głosów można wskazać wypowiedź prawnika. Przywołał on ważną kwestię braku ustawy o zawodzie architekta, co odróżnia tę grupę od innych profesji zaufania publicznego (adwokatów, notariuszy czy lekarzy), które dysponują własnymi aktami prawnymi. Przypomniano, że Konstytucja RP daje możliwość tworzenia samorządów zawodowych w drodze ustawy, jednak w przypadku architektów możliwość ta nie została dotąd w pełni wykorzystana. Profesja architekta spełnia wszystkie kryteria zawodu zaufania publicznego, co potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r., ale brak odpowiedniego uregulowania osłabia jej pozycję i społeczną rangę. Projekt ustawy z 2018 r. utknął w procesie legislacyjnym i nie został uchwalony. W tym kontekście wspomniano, jak ważna jest współpraca środowiska architektów z innymi samorządami zawodowymi, zwłaszcza adwokaturą, w celu wykorzystania ich doświadczeń w tworzeniu skutecznych rozwiązań prawnych.
Drugiego dnia odbył się ostatni panel dyskusyjny, w którym najważniejsza teza brzmiała: „zawód architekta powinien wyjść poza swoją tradycyjną, techniczną rolę i stać się aktywnym pełnomocnikiem społeczności lokalnych, rozwiązującym problemy społeczne oraz uczestniczącym świadomie w kształtowaniu systemu przestrzennego i społecznego, zamiast pozostawać biernym wobec administracji”. Aby to osiągnąć, konieczne jest systemowe budowanie świadomości społecznej, począwszy od nauczania najmłodszych (w przedszkolach i szkołach), a skończywszy na edukacji dorosłych uczestników procesów inwestycyjnych. Celem takiego działania jest stworzenie kultury, w której architekt stanie się naturalnym uczestnikiem i doradcą, a nie zewnętrznym wykonawcą czy petentem. Dopiero wówczas społeczeństwo będzie postrzegać go jako profesjonalistę mającego realny wpływ na jakość życia i przestrzeni publicznej.
Anna Kościuk, Architekt IARP, przewodnicząca DSOIA RP i organizatorka konferencji – poproszona o podsumowanie – podkreśliła, że sukcesem wydarzenia były obecność i czynny udział w debatach nie tylko Architektów IARP i przedstawicieli organów AA-B, ale też samorządowców. Umożliwiło to nawiązanie realnego dialogu na temat ważnej roli architektów zarówno w opiniowaniu zagadnień związanych z estetyką, jak i w działaniach dotyczących ustawy o planowaniu przestrzennym – tworzeniu ZPI i umowy urbanistyczno-architektonicznej. „Zderzenie” w debatach architektów z burmistrzami i prezydentami dolnośląskich miejscowości okazało się bardzo twórcze dla obu stron. Po pierwsze – samorządowcy uświadomili sobie, że profesjonalna wiedza architektów wciąż nie jest dostrzegana i właściwie wykorzystywana. Po drugie – architekci zrozumieli, że ich praca nie może ograniczać się do projektowania, jeśli chcą brać udział w tworzeniu ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju miast.
Podczas konferencji swoje wystąpienia zaprezentowali kolejno:
W panelach dyskusyjnych wzięli udział (w kolejności przebiegu paneli):
AI W ARCHITEKTURZE
MIĘDZY REWOLUCJĄ NARZĘDZIOWĄ A KRESEM ZAWODÓW KREATYWNYCH
Tekst: Małgorzata Schmidt – Architekt IARP, przewodnicząca Rady KPOIA RP; Marcin Kamiński – Architekt IARP, przewodniczący Rady SWOIA RP; Marcin Marczak – Architekt IARP, przewodniczący Rady PDOIA RP
W Bydgoszczy, 17 i 18 października 2025 r., odbyła się konferencja AI – Inteligencja sztuczna, ale rewolucja prawdziwa, zorganizowana przez Kujawsko-Pomorską, Podlaską i Świętokrzyską Okręgową Izbę Architektów RP. Wydarzenie stało się miejscem intensywnej debaty o wpływie sztucznej inteligencji na zawód architekta, a wątki dyskusji przesunęły się daleko poza zwykłe wprowadzenie na temat nowych narzędzi projektowych. Prelegenci, od prawników przez futurystów po architektów i myślicieli, zarysowali obraz możliwych scenariuszy przyszłości, pełen zarówno obietnic bezprecedensowego postępu, jak i fatalistycznych ostrzeżeń. Na konferencji silnie wybrzmiało wezwanie do architektonicznej refleksji oraz aktywnego uczestnictwa w tworzeniu przyszłości zawodu.
W wykładzie inaugurującym konferencję Wojciech Gwizdak, Architekt IARP (SWOIA RP), zarysował trzy kluczowe czynniki napędzające obecny rozwój AI: wykładniczy wzrost mocy obliczeniowej (zgodnie z prawem Moore’a), szeroki dostęp do danych dzięki internetowi i znaczący rozwój teorii AI. Przypomniał przełomowe wydarzenia, takie jak wygrana partia szachów przez system Deep Blue (IBM) w rozgrywce z Garrim Kasparowem w 1996 r. oraz zwycięstwo programu AlphaGo (DeepMind) nad Lee Sedolem (mistrzem świata w grze Go) w 2016 r. Architekt odniósł się także do faktu zamknięcia konkursu na przewidywanie struktury białek przez program AlphaFold2 (DeepMind), który w półtora roku dokonał 1000 razy więcej odkryć niż 60 000 naukowców przez 60 lat.
Futurolożka Magda Mojsiejuk podczas swojego wystąpienia zwróciła natomiast uwagę na to, że nasz sposób myślenia o AI kształtują dominujące narracje kulturowe, które działają jak software programujący ludzkie zachowania i przekonania. Prelegentka zmapowała dwie główne perspektywy: technopesymizm (apokalipsa AI) oraz technooptymizm (oświecenie AI), podkreślając, że w powszechnym dyskursie brakuje głosów skupionych na działaniu wspólnotowym i oddolnym.
Wraz z rosnącym zaawansowaniem systemów AI rola architekta ewoluuje w kierunku strażnika bezpieczeństwa. Taka konkluzja zarysowała się podczas wystąpienia Wacława Szarejki, Architekta IARP (DSOIA RP), który mówił, że narzędzia AI i BIM pomogą w automatyzacji oraz optymalizacji powtarzalnych rozwiązań projektowych. Architekt wskazał też możliwości sztucznej inteligencji w czytaniu ze zrozumieniem przepisów prawnych, co mogłoby teoretycznie doprowadzić do ujednolicenia ich interpretacji i szybszego wydawania pozwoleń na budowę. Prelegent podkreślił jednak, że kluczową kwestią pozostaje odpowiedzialność – jedynie architekt z uprawnieniami będzie stał na straży bezpieczeństwa projektów. Jego praca skupi się więc głównie na etapie przedprojektowym (koncepcyjnym), na którym podejmowane są najważniejsze decyzje, wymagające szerokiego zakresu kompetencji oraz intuicji połączonej z biegłością w posługiwaniu się narzędziami.
Kamil Giera z Departamentu Badań i Innowacji Ministerstwa Cyfryzacji przybliżył z kolei ramy prawne unijnego rozporządzenia AI Act, które definiuje sztuczną inteligencję jako system generujący dane wyjściowe z zachowaniem odpowiedniego poziomu autonomii. Wskazał przy tym, że akt o AI opiera się na kategoryzacji ryzyka – zatem systemy wysokiego ryzyka (np. do oceny CV czy do zarządzania infrastrukturą krytyczną) będą wymagały ciągłego nadzoru człowieka, a także dysponowania odpowiednią dokumentacją.
Kolejny gość – radca prawny Jakub Piszczek – skoncentrował się na prawie autorskim w kontekście AI. Zaznaczył, że wytwór sztucznej inteligencji, co do zasady, nie jest utworem chronionym, ponieważ autorem może być tylko człowiek. Nie zmienia to jednak faktu występowania związanych z tym licznych dylematów, m.in. dotyczących trenowania AI na cudzych, chronionych dziełach, naruszania prawa do integralności utworu poprzez wprowadzanie zmian, a także ryzyka generowania utworów zależnych (opracowań, a nie tylko inspiracji).
Następnie Malina Dąbrowska, projektantka i strateg w zespole Arup Foresight (Londyn), zachęcała do samodzielnego zdefiniowania potrzeb i priorytetów w ramach zawodu, zanim narzuci je technologia. Wynika z tego, że architekci muszą działać szybko, łącząc kompetencje intuicyjne z zaawansowaną wiedzą technologiczną. Tylko w ten sposób mogą bowiem uniknąć scenariusza, że staną się jedynie podpisywaczami wygenerowanych projektów.
Na konferencji nie zabrakło również głosu w sprawach związanych z bezpieczeństwem. Adrian Iwanek – prezes firmy UniqSoft Coding – poruszył ten temat w wykładzie Możliwości i bezpieczeństwo praktycznego wykorzystania AI.
W kontekście praktycznego wykorzystania technologii Marcin Kosicki z Foster + Partners opisał tworzone przez tę pracownię wewnętrzne narzędzia, które przyspieszają pracę i rozszerzają zdolności projektantów. Na przykładzie budynku MOL Campus w Budapeszcie zwrócił uwagę na możliwości modelowania parametrycznego w zakresie racjonalizacji skomplikowanej geometrii fasady. Systematyczna praca z danymi doprowadziła w tym przypadku do zastosowania rozwiązań zautomatyzowanych, co pozwoliło obniżyć koszty realizacji fasady o 25%. F+P buduje własne narzędzia albo bazując na AI, albo używając sztucznej inteligencji do ich tworzenia. Prelegent podsumował, że rola technologii nie polega na zastąpieniu architektów, lecz na zapewnieniu im dużo większych możliwości. Dodał, że przyszłość należy aktywnie wymyślać, a nie na nią czekać.
Ciekawą perspektywę dla wdrażania AI na polskim „podwórku” pokazał Jakub Bladowski, Architekt IARP (POOIA RP). Zaprezentował on rozwijane przez swoją firmę oprogramowanie, posługujące się algorytmami genetycznymi, które – na podstawie zadanych parametrów – tworzy i analizuje wiele wariantów zabudowy, aby w efekcie wyłonić ten najbardziej odpowiadający założonym celom. Prelegent stwierdził, że wysoki profesjonalizm architekta, wsparty automatyzacją oferowaną przez AI, powinien zdefiniować, czym stanie się nasz zawód w przyszłości.
Nieco odmienne podejście pokazały Anna Wojcieszek i Marta Pisula z APA Wojciechowski, prezentując wdrażane w pracowni różne istniejące modele sztucznej inteligencji (m.in. wspierające research w obszarze obowiązującego prawa i zapisów planów miejscowych czy sporządzające notatki ze spotkań). Prelegentki zwróciły też uwagę na problemy związane z halucynacjami AI czy z ochroną danych osobowych.
Panel z udziałem znanego pisarza Jacka Dukaja i profesora Andrzeja Dragana wprowadził ton nieco fatalistyczny, ponieważ rozwój AI uznano za nieuchronny i nie do zatrzymania. Profesor określił sztuczną inteligencję jako metanarzędzie, zdolne do tworzenia narzędzi, których ludzie sami nie są w stanie zaprojektować (np. samouczący się program do gry w szachy, pokonujący najlepsze algorytmy stworzone przez ludzi). Wskazał, że tempo rozwoju sztucznej inteligencji jest tak szybkie, iż czas, w którym człowiek korzysta z AI, zachowując nad nią kontrolę, będzie bardzo krótki. Jacek Dukaj stwierdził natomiast, że zawody kreatywne zanikną jako konkurencja ekonomiczna, ale mogą przetrwać jako pasja. Na potwierdzenie swojej tezy podał przykład szachistów, którzy nadal grają dla przyjemności, mimo że AI pokonuje każdego mistrza świata. Obaj paneliści zgodzili się z tym, że wyścig o stworzenie sztucznej inteligencji o ogólnych zdolnościach (AGI) jest napędzany przekonaniem, że kto pierwszy to osiągnie, ten zdominuje wszystkie inne dziedziny rywalizacji.
W drugim dniu wydarzenia odbyły się warsztaty, na których uczestnicy mogli nie tylko wysłuchać prowadzących, ale przede wszystkim nauczyć się wykorzystywania nowych narzędzi sztucznej inteligencji. Nowa formuła była dla członków IARP okazją zarówno do postawienia pierwszych kroków z AI, jak i do zdobycia bardziej zaawansowanych umiejętności czy wiedzy.
Mimo że – jak powiedział Woody Allen – „prognozy są bardzo trudne, szczególnie w odniesieniu do przyszłości”, nasze środowisko musi podjąć duży wysiłek, aby przygotować się na nadchodzącą rzeczywistość z AI, nawet jeśli nie za bardzo wiemy, jaka ona będzie.
W ROLI GŁÓWNEJ: ODPORNOŚĆ
Tekst: redakcja IARP
W październiku na deskach stołecznego teatru Capitol miał miejsce niecodzienny spektakl, pt. Architektura i urbanistyka wobec zagrożeń kryzysowych. Katastrofa klimatyczna, terroryzm, wojna. Tę międzynarodową, interdyscyplinarną konferencję naukową wyreżyserowała Mazowiecka Okręgowa Izba Architektów RP, która zamiast aktorów zaprosiła do uczestnictwa grono 12 znakomitych ekspertów, a na widowni zasiedli członkowie IARP oraz zaproszeni goście: przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, służby mundurowe i środowiska akademickie. Wszyscy wspólnie pogłębiali wiedzę na bardzo aktualny – choć niekoniecznie chętnie podejmowany – temat bezpieczeństwa.
Konferencja różniła się od większości tego typu wydarzeń tematyką, lokalizacją, a także formą. Jak przyznał Łukasz Górzyński – Architekt IARP, gospodarz wydarzenia i przewodniczący MAOIA RP – „organizacji przyświecała idea, aby wyróżnić się na tle innych okręgowych inicjatyw i nie powielać poruszanej przez nie tematyki. Chcieliśmy odejść od typowo rozumianych wątków związanych z architekturą, urbanistyką, planowaniem, projektowaniem czy z przepisami”. Organizatorzy zdecydowali się też na krótkie prelekcje, nieprzedzielone dyskusjami, więc cały pierwszy dzień wypełniły wystąpienia w formule TEDx. Pomysł sprawdził się idealnie, w tych okolicznościach trudno bowiem mówić o nudzie czy informacyjnym przesycie. Każdy z kolejnych ekspertów zaskakiwał tematem i wprowadzał w podstawy zagadnień istotnych w kontekście szeroko rozumianego bezpieczeństwa.
Architektura i urbanistyka bezpośrednio wpływają na poziom bezpieczeństwa miast i ich mieszkańców. O budowaniu odporności jako odpowiedzi na globalne megatrendy powszechnie dyskutuje się już co najmniej od czasu głośnej publikacji Jonathana F.P. Rose’a1. Architekt określił je jako „znane niewiadome”, których istnienia jesteśmy świadomi, ale nie możemy przewidzieć ich skutków. Wystąpienia ekspertów na warszawskiej konferencji pokazały, że stan przygotowania polskich miast do mierzenia się z ich następstwami wciąż znajduje się na początkowym etapie.
O tym, na ile kwestie zagrożeń zostały uwzględnione w planowaniu przestrzennym, mówił Łukasz Marciniak z Departamentu Planowania Przestrzennego Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Jako ważny krok w tym kierunku wskazał integrację systemu planowania przestrzennego, która pozwala na uwzględnienie ryzyka na poziomie dokumentów planistycznych.
Jerzy Ładysz, urbanista i ekonomista z Politechniki Wrocławskiej, zaprezentował wnioski z dotychczasowych badań dotyczących możliwości poprawy bezpieczeństwa w planowaniu przestrzennym. Na podstawie wyników analiz problemu powstają propozycje dotyczące zmian w przepisach, co może pozytywnie wpłynąć na budowanie odporności na poziomie zarówno lokalnym, jak i państwowym.
Na konferencyjnej scenie wystąpił również profesor Detlef Kurth, urbanista, którego działalność naukowa koncentruje się na zagadnieniach zrównoważonego rozwoju miast i ich odporności urbanistycznej. Na podstawie referencyjnych obiektów pokazywał m.in. dobre rozwiązania w zakresie dostosowywania przestrzeni i przygotowywania jej na przyszłą transformację. Takie strategie budowania odporności miast stosują już np. Japonia (centra ratownicze) czy Finlandia (system podziemnej infrastruktury w Helsinkach).
O różnego rodzaju atakach, aktach sabotażu, hakowaniu systemów etc. dowiadujemy się niemal codziennie. „Oswajamy się” z taką rzeczywistością oraz ze stwierdzeniem, że wojna na terenie Europy już trwa. Czy mamy jednak świadomość, w jakim stopniu dotyczy to naszej codziennej działalności?
Zagrożenia wywiadowcze nie są tematem powszechnie znanym, zwłaszcza w kontekście architektury i budownictwa. Major Anna Grabowska-Siwiec – emerytowana funkcjonariusz kontrwywiadu ABW – podczas swojego wykładu nakreśliła, co wpływa na wzrost tego rodzaju zagrożeń. Wśród przyczyn ekspertka wymieniła niektóre wspomniane na wstępie megatrendy, wynikające w tym przypadku z bezpośredniego sąsiedztwa konfliktu zbrojnego. Okoliczności te tworzą wręcz idealne środowisko do rozwijania przez Federację Rosyjską procederu, zwanego enigmatycznie agenturą proxy. Nie należy też zapominać o związanych z tym aspektach w kontekście inwestycji – ekspertka wymieniła m.in.: firmy-przykrywki, dostawców materiałów i technologii z państw o ustroju reżimowym, zagraniczne przedsiębiorstwa – z pozoru niezależne, ale faktycznie kontrolowane przez obce służby, firmy consultingowe i projektowe, oferujące ceny poniżej rynkowych. Poprzez wiele działań wewnątrz kraju obce siły są w stanie doprowadzić do poważnej destabilizacji procesów inwestycyjnych lub wręcz do ich zablokowania.
Ważnym, choć wciąż nieuregulowanym przepisami elementem są schrony. Michał Pietrzak, architekt ze Stowarzyszenia Instytut Budownictwa Ochronnego, pokazał, jak wiele urządzeń – służących m.in.ochronie wejść i węzłów sanitarnych, zapewniających filtrowentylację, hermetyzację, zasilanie awaryjne – jest niezbędnych, aby schron spełniał swoją funkcję. W wystąpieniu wyraźnie wybrzmiało, że niezwykle ważny jest w tym kontekście projekt technologiczny.
Na konferencji nie zabrakło także wątków dotyczących bezpieczeństwa klimatycznego i związanej z tym ochrony ekosystemów. Casus walki o uznanie osobowości prawnej rzeki Odry z pewnością nikogo nie pozostawił obojętnym. Choć odbiór społeczny może być w tym przypadku różny, skutki wprowadzenia projektu takiej ustawy w życie mogłyby korzystnie wpłynąć na całe społeczeństwo. Jeśli nadanie rzece osobowości prawnej ułatwiłoby jej ochronę, to warto rozważyć taką możliwość. Przytoczone przez Stanisława Kordasiewicza – doktora z Uniwersytetu Warszawskiego – przykłady z zagranicy udowadniają, że ruch praw natury może być skuteczną odpowiedzią na współczesne wyzwania oraz fundamentem budowania odporności.
W odniesieniu do problematyki związanej z naturą warto przytoczyć wystąpienie Aleksandry Nowysz – architektki związanej z Katedrą Architektury w SGGW – na temat wzmacniania odporności opartej na niezależności żywnościowej mieszkańców miast. Na przykładzie Spółdzielczej Farmy Miejskiej MOST ekspertka pokazała, jak wiele korzyści – nie tylko w zakresie dostarczania pożywienia – ma rolnictwo miejskie. Otwiera ono drogę do budowania kapitału społecznego, prowadzenia edukacji ekologicznej i recyklingu czy wzmacniania ekologicznej odporności miasta poprzez wprowadzanie zielonych stref.
Odmienny charakter drugiego dnia wydarzenia stał się świetnym uzupełnieniem przekazanej wcześniej wiedzy. Podczas dyskusji, którą prowadzili Maciej Zuber – Architekt IARP (SLOIA RP) i pełnomocnik ZG SARP ds. BIM, oraz Andrzej Sidorowicz – Architekt IARP (MAOIA RP) i wspólnik w JEMS Architekci, pojawiło się wiele praktycznych wskazówek, dotyczących bezpiecznego prowadzenia działalności projektowej. Bartosz Dominiak – dyrektor generalny Ministerstwa Cyfryzacji, Dariusz Kasznia – prezes Fundacji ECC BIM i ekspert bezpieczeństwa cyfrowego, Michał Latała – dyrektor Biura Transformacji Cyfrowej w CPK, a także profesor Krzysztof Szczypiorski z Politechniki Warszawskiej, podzielili się z uczestnikami wiedzą z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz praktykami, które stosują zarówno w życiu prywatnym, jak i w działalności zawodowej.
Warszawskie wydarzenie spotkało się z bardzo pozytywnym odbiorem i wzbudziło duże zainteresowanie uczestników. Czekamy zatem na zapowiedzianą przez Łukasza Górzyńskiego kontynuację:
„Zdecydowaliśmy się na bardzo krótkie bloki, ponieważ zależało nam na tym, aby na starcie dotknąć tematu, a później rozwinąć go w dalszych działaniach. Planujemy bowiem niezależne publikacje, szkolenia z poszczególnych tematów oraz kolejne konferencje – celem jest nadanie wydarzeniu charakteru cyklicznego. Z naszymi działaniami wpletliśmy się też w planowany na przyszły rok Kongres Architektury Polskiej. Myślimy więc o kontynuacji tematu także w maju przyszłego roku podczas KAP i towarzyszących mu wydarzeń”.
----
1 J.F.P. Rose, Dobrze nastrojone miasto, przeł. D. Żukowski, Wydawnictwo Karakter, Kraków 2019, s. 25–26. W swojej publikacji Rose jako globalne megatrendy wymienił: zmiany klimatu, globalizację, masową komunikację elektroniczną, urbanizację, wzrost populacji, nierówności dochodowe, zanik bioróżnorodności, nasilenie się zjawiska migracji, coraz większe zagrożenie terroryzmem.
PRZYSZŁOŚĆ MIAST
NOWE PRAWO. NOWE WYZWANIA. TEORIA I PRAKTYKA
Tekst: Henryk Piątek – Architekt IARP, wiceprzewodniczący Rady SLOIA RP
Śląska Okręgowa Izba Architektów RP, wspólnie z Wydziałem Infrastruktury Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Akademią Śląską w Katowicach, zorganizowała drugą edycję międzynarodowej konferencji, pt. Przyszłość miast. Śląskie spotkania architektów (które niegdyś odbywały się w ramach Grupy Wyszehradzkiej) obecnie kontynuowane są w odnowionej formule i poświęcone problematyce planowania przestrzennego, w szczególności dotyczącego miast oraz ich okolic. Kapitalne znaczenie ma lokalizacja wydarzenia: w Katowicach, czyli w samym centrum konurbacji śląsko-zagłębiowskiej. Tegoroczna edycja miała miejsce 23 października 2025 r.
Swoim udziałem konferencję zaszczycił niezawodny wojewoda śląski – Marek Wójcik. Podkreślił on znaczenie procesów inwestycyjnych w aspektach: podnoszenia jakości życia mieszkańców, usług publicznych i zahamowania depopulacji naszych miast. W imieniu prezydenta Katowic zebranych przywitała architekt miasta – Aleksandra Tomkiewicz. Wśród uczestników zasiadł Jan Kempa, Architekt IARP, członek Prezydium Rady Krajowej IARP.
Obowiązki organizatorów, gospodarzy i moderatorów sesji pełnili:
a także:
Prelegenci wystąpili w ramach trzech sesji plenarnych.
SESJA I. PLANOWANIE MIAST I PRZEDMIEŚĆ:
SESJA II. PLANOWANIE MIAST ŚREDNICH I MAŁYCH. METROPOLIA ŚLĄSKA:
SESJA III. USTAWA O PLANOWANIU PRZESTRZENNYM A PLANOWANIE MIAST:
W trakcie dyskusji, zwłaszcza kuluarowych i posesyjnych, tematem przewodnim były rozbieżności pomiędzy założeniami ostatnich legislacji, uzasadnieniem potrzeby ich wprowadzania a skutkami, jakie wywołały. Nieoficjalnie spekulowano o możliwości kolejnej zmiany obowiązujących ustawowo terminów.
Zgromadzonym w auli Akademii Śląskiej towarzyszyli uczestnicy korzystający ze streamingu za pośrednictwem platformy YouTube. Przebieg konferencji został zarejestrowany, a nagranie będzie udostępnione na izbowym portalu szkoleń.
W uzupełnieniu relacji pozwolę sobie przywołać fragmenty wypowiedzi – inspirujące i skłaniające do refleksji – wedle nieobiektywnego wyboru.
W podsumowaniu Marcin Spyra zauważył, że konferencja – będąca miejscem spotkania naukowców z praktykami – odpowiada formule zwanej Impulsvortrag, którą warto kontynuować. Chodzi o krótki, dynamiczny wykład, dostarczający kluczowych informacji oraz inicjujący myślenie na dany temat i otwierający nowe horyzonty. Prelegent dodał, że jeżeli ustawa jest obarczona błędami, a ludzie będą tych błędów świadomi, to demokracja dysponuje przecież mechanizmami samonaprawczymi…
Zmiany prawa odnoszącego się do naszych dziedzin zawodowych spychają nas do nieuchronnej – w myśl uzasadnień – cyfryzacji, podczas gdy noblista Roger Penrose przekonuje, że charakter ludzkiej świadomości jest niemechaniczny! Ustawiczne procesy kształtowania ładu przestrzennego należy więc powiązać z ustawiczną edukacją wszystkich aktorów/interesariuszy, biorących udział w procedurach planistycznych.
Oprócz konferencji zorganizowaliśmy również dwa szkolenia towarzyszące. Wrześniowe wprowadzało w tematykę planu ogólnego gminy – urbaniści z pracowni Bogusława Bogacza przybliżyli problematykę tego planu oraz jego elementów. Szkolenie listopadowe poświęcono z kolei zagadnieniu zintegrowanego planu inwestycyjnego, a do poprowadzenia zajęć zaproszono planistów z pracowni Małgorzaty i Piotra Łapetów.
ARCHITEKT[A] PRAWO DO PRAWA
Tekst: Marta Bruzda – architekt IARP, członek Rady MPOIA RP
Architekt[a] prawo do prawa – tak zatytułowano ogólnopolską konferencję, na którą Małopolska Okręgowa Izba Architektów RP zaprosiła gości już po raz dwunasty. Jest to najstarsze tego typu wydarzenie organizowane w ramach naszego samorządu zawodowego. W tym roku w Zakopanem, 6 i 7 listopada, zebrało się blisko 200 uczestników, a patronat honorowy nad spotkaniem sprawowały: Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Tytuł konferencji w zamierzeniu organizatorów miał być zaproszeniem do dyskusji o warunkach wykonywania zawodu – zarówno w aspekcie prawnym, legislacyjnym, z którym nieustannie się stykamy, uprawiając profesję architekta, jak i w aspekcie ekonomicznym, związanym z wartością naszej pracy, w tym z wynagrodzeniem.
Pierwszy dzień konferencji w całości poświęcono tematowi legislacji, zarówno tej bieżącej i planowanej, jak również tej, której brak dostrzegamy w codziennej pracy. Panel pierwszy został poświęcony nowelizowanej ustawie Prawo budowlane, na której wejście w życie obecnie czekamy. Zmiany dotyczą m.in. doprecyzowania niektórych pojęć, przeniesienia części definicji do Prawa budowlanego, a także kwestii odstępstw (wprowadzono odstępstwa bez tzw. rozwiązań zamiennych, a dla przebudów oraz zmiany sposobu użytkowania – konieczność uzyskiwania zgód na takie rozwiązania od państwowych wojewódzkich inspektorów: sanitarnego, ochrony środowiska oraz pracy). Wydłużono listę inwestycji „na zgłoszenie”, pod warunkiem że obszar oddziaływania tych obiektów zamknie się w granicach działki budowlanej, na której są projektowane – wtedy zgłoszenie ich organowi faktycznie będzie stanowiło wystarczającą procedurę.
Wraz z przytoczeniem terminu „obszar oddziaływania obiektu” dotknięto problemu, z którym architekci, mimo licznych nowelizacji prawa, stykają się od wielu lat. W 2003 r. w nowelizacji Prawa budowlanego pojawiło się właśnie to pojęcie – niejasne, nieodnoszące się do zamkniętego katalogu przepisów, podlegające rozmaitym interpretacjom. Choć definicja kilkakrotnie ulegała zmianom, nadal daleko jej do doskonałości. W kontekście oddziaływania projektowanej inwestycji łatwo odnieść się do przepisów konkretnie określających odległości od granicy działki, jednak większe trudności napotykamy przy paragrafie nr 60 WT, dotyczącym nasłonecznienia pomieszczeń. Czy w przepisach istnieje uzasadnienie mówiące o tym, że wykres cienia rzucanego przez projektowany budynek na sąsiedni teren ma decydować o włączeniu tego terenu do obszaru oddziaływania obiektu? Czy właśnie w taki sposób tę definicję rozumiał ustawodawca, umożliwiając zgłoszenie budowy domu jednorodzinnego, którego obszar oddziaływania mieści się na własnej działce? Chyba jednak nie, ponieważ nawet niewielki domek, zwłaszcza w godzinach porannych i popołudniowych, rzuca ogromny cień…
Przedmiotem konferencyjnych rozważań stał się również inny termin, uwzględniony w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a mianowicie „udział powierzchni zabudowy”. Mogłoby się wydawać, że pojęcie to odnosi się do czytelnego, niekwestionowanego parametru powierzchni zabudowy, a jednak w ustawie zostało opisane w sposób nieprecyzyjny.
Ważnym punktem pierwszego dnia konferencji, poruszonym w czasie panelu drugiego, była analiza procesu uzyskiwania odstępstw w obiektach zabytkowych w powiązaniu z ochroną przeciwpożarową budynków. Właściwy balans pomiędzy dbałością o dziedzictwo kulturowe a zapewnieniem maksymalnego poziomu bezpieczeństwa użytkowników to zadanie niełatwe i wymagające szczególnego podejścia osób zaangażowanych w proces projektowy.
Drugi dzień spotkania zdominowały tematy pozornie futurystyczne: sztuczna inteligencja w procesach związanych z projektowaniem architektonicznym oraz fakty i spekulacje na temat obecnej i przyszłej sytuacji ekonomicznej architektów w Polsce – na tle profesji w Europie.
Historia AI ma już ponad 60 lat, jednak kilka ostatnich lat to prawdziwa eksplozja, można wręcz powiedzieć: „demokratyzacja” sztucznej inteligencji na nieznaną dotąd skalę. Nastąpił istny wysyp narzędzi AI – jest ich już 40 tysięcy, przy ośmiokrotnym wzroście wartości tego sektora. Narzędzia przeznaczone dla architektów pozwalają uzyskać przy różnym materiale „wsadowym” (tekst, kolaż, szkic itp.) nie tylko wizualizacje na wysokim poziomie graficznym, ale również modele 3D, kompatybilne z BIM czy aplikacją Revit. O tym wszystkim była mowa podczas panelu trzeciego.
W jaki sposób AI zmieni rynek zamówień w architekturze, czy sztuczna inteligencja zabierze nam pracę, jak przedstawia się nasza profesja dzisiaj, w przededniu pojawienia się w pracowniach nowego partnera w postaci AI? Na te pytania próbowano odpowiedzieć podczas ostatniego, czwartego panelu tegorocznej konferencji. Mocno wybrzmiały też dane zebrane w raporcie AMADA (Architect’s Movement Against Depreciation in Architecture, działającego przy ACE – Radzie Architektów Europy), dotyczące analizy średnich dochodów architektów w poszczególnych krajach UE (Polska zajmuje 17. miejsce wśród 27 państw). W tym kontekście nie dziwią odpowiedzi udzielone na pytanie o planowany moment przejścia na emeryturę. Odpowiedź 27% polskich architektów brzmi: „nigdy” i jest to jeden z najwyższych wskaźników w UE. Wyższy wynik mają tylko Czechy (33%), Rumunia (31%) i Chorwacja (29%), a w Estonii grupa przedstawicieli naszego zawodu, którzy nie myślą o emeryturze, jest identyczna jak w Polsce. Dla porównania na skrajnym biegunie plasują się Niemcy (0%), Dania i Szwecja (6%), Belgia (7%).
Możemy jednak pokusić się o zestawienie powyższych danych z tabelą poziomu zadowolenia z życia mieszkańców poszczególnych krajów w Europie (2022 r.). Polacy znajdują się w tym zestawieniu na drugim miejscu, więc może polscy architekci – czyli ci, którzy uprawiają najpiękniejszą profesję na świecie – są po prostu szczęśliwi, pracując do końca?
Konferencję w Zakopanem prowadził Marek Kaszyński, Architekt IARP, przewodniczący Rady MPOIA RP, który czuwał też nad przebiegiem całego spotkania.
Swoje prezentacje wygłosili kolejno prelegenci:
W panelach dyskusyjnych, które odbyły się po każdym z czterech tematycznych bloków prelekcji, wzięli udział prelegenci oraz (w kolejności prowadzenia paneli):
Moderatorami paneli dyskusyjnych byli: Bernadetta Półchłopek-Szczygieł – Architekt IARP, członek Prezydium Rady MPOIA RP, koordynator Zespołu ds. Legislacji przy MPOIA RP, Anna Pawłowska, Grzegorz Schnotale oraz Borysław Czarakcziew.
JAK NATURA BUDUJE I INSPIRUJE ARCHITEKTURĘ. OD TRADYCJI PO WSPÓŁCZESNE ROZWIĄZANIA
Tekst: Karolina Groszek – Architekt IARP, członek Rady WPOIA RP, Beata Stobiecka – redakcja Z:A
W Muzeum w Lewkowie – Zespole Pałacowo-Parkowym, 14 i 15 listopada 2025 r., odbyła się konferencja architektoniczna Naturalnie w architekturze. Materia. Kontekst. Wyzwania. Spotkanie zostało zorganizowane przez Wielkopolską Okręgową Izbę Architektów RP we współpracy z Muzeum w Lewkowie.
Tematyka konferencji koncentrowała się wokół budownictwa naturalnego i ekologicznego – architektury wykorzystującej materiały, często lokalnie występujące, takie jak glina, drewno, kamień czy słoma. W centrum uwagi znalazły się zarówno tradycja budowania w zgodzie z naturą, jak i współczesne poszukiwania projektowe, które na nowo odkrywają potencjał dawnych technik i surowców. Uczestnicy mogli zobaczyć, jak na przestrzeni wieków zmieniało się rozumienie „naturalności” w architekturze – była to droga od rzemieślniczej praktyki po nowoczesne, świadome projektowanie w duchu zrównoważonego rozwoju.
Konferencja stworzyła dla środowiska architektów regionu okazję do wymiany doświadczeń oraz do refleksji nad tym, że powrót do natury może stanowić inspirację dla współczesnych realizacji. Spotkanie w Lewkowie połączyło perspektywę historyczną z praktycznym spojrzeniem na możliwości stosowania materiałów naturalnych w dzisiejszym budownictwie.
Pierwszy dzień wydarzenia rozpoczął się panelem wykładów prowadzonych przez architektów:
Po zakończeniu każdej z prezentacji można było wziąć udział w ożywionej dyskusji.
Następnie, po części wykładowej, odbyło się uroczyste spotkanie architektów regionu Kalisza i Ostrowa Wielkopolskiego. Otwarto także wystawę prezentującą projekty nagrodzone w plebiscytach architektonicznych w Wielkopolsce.
W drugim dniu obrad miała miejsce uroczysta sesja wyjazdowa Rady WPOIA RP – uczestnicy mogli zwiedzić zespół pałacowo-parkowy, a także przyłączyć się do warsztatów dla dorosłych, pt. Miejsca, które mówią – jak czytać przestrzeń. Miały one charakter otwarty, do udziału zostali bowiem zaproszeni nie tylko architekci, lecz także wszyscy zainteresowani architekturą, historią i kulturą miejsca.
Bartosz Jarosz, Architekt IARP, przewodniczący WPOIA RP podkreślił, że tematy prelekcji i przesłanie całej konferencji zostały zrealizowane zgodnie z wciąż powracającym zagadnieniem zdrowego, ekologicznego budowania. Trudno pominąć fakt, że coraz częściej mówi się o rewitalizowaniu przestrzeni i materiałach cyrkularnych. Nie chodzi tu jednak o wykorzystanie elementów, które wskutek długotrwałego stosowania tracą użyteczność i mają gorsze parametry techniczne. Istnieje bowiem inny sposób na poprawę jakości otoczenia zabudowanego. Tym samym poruszono temat historycznego kontekstu materiałów, z których przed wiekami wznoszono solidne i trwałe budynki. Dzisiaj również można zaprojektować i zrealizować obiekt z użyciem starych, tradycyjnych surowców, ale nowoczesnymi metodami. Na konferencji zaprezentowano przykłady współczesnych budowli, głównie zagranicznych, które w awangardowy sposób realizują filozofię funkcjonalności, estetyki i energooszczędności.
Przewodniczący WPOIA RP podkreślił, że w spotkaniu wzięła udział reprezentatywna grupa prelegentów: teoretyk, zafascynowany dawnymi metodami budowania, historyczka architektury i architekt, mówiąca o świadomym projektowaniu w kontekście aspektów regeneracyjnych, architekt dydaktyk, zgłębiający tradycyjne metody tworzenia dobrej architektury i zaangażowany w niewielkie, ale interesujące projekty miejskie, a także projektant pasjonat, propagujący w swojej twórczości architektonicznej powrót do starych, sprawdzonych materiałów. Wygłoszone przez zaproszonych gości prelekcje dodały konferencji niepowtarzalnego, twórczego charakteru.
Warto podkreślić, że była to już kolejna edycja wydarzenia organizowanego przez Wielkopolską Okręgową Izbę Architektów RP, wpisującego się w długofalowe działania na rzecz integracji oraz aktywizacji lokalnego środowiska architektów. Konferencja nie tylko stała się przestrzenią dialogu i wymiany doświadczeń, lecz także przyczyniła się do wzmocnienia współpracy w ramach regionu. Istotne było także wsparcie tej inicjatywy przez władze samorządowe, w szczególności starostę ostrowskiego Pawła Rajskiego, którego zaangażowanie podkreśliło jej rangę oraz regionalny wymiar.
Całe spotkanie nawiązywało też do idei przyszłorocznego Forum Designu i Architektury D&A – organizowanego w ramach Międzynarodowych Targów Budownictwa i Architektury BUDMA – które odbędzie się na początku lutego 2026 r.
Organizatorzy konferencji: Wielkopolska Okręgowa Izba Architektów RP oraz Pałac Lewków.
Patronat: Izba Architektów RP i Powiat Ostrowski.
Patronat medialny: „Zawód: Architekt”.
![XII Ogólnopolska Konferencja Tematyczna Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP „Architekt[a] prawo do prawa” w Zakopanem; fot. Patryk Czornij](/images/cmyk_d1_136_692b399aa3afd.jpg)
