Budownictwo mieszkaniowe to dziedzina, w której o bezpieczeństwo należy zadbać w wielu aspektach. Duża część odpowiedzialności spoczywa na barkach architekta, choć obowiązujące przepisy nie zawsze go w tym wspierają.
W budownictwie wielorodzinnym konieczna jest ochrona szeroko pojętego interesu społecznego, otaczającego środowiska, a także interesów inwestora i wreszcie mieszkańca, który na wiele lat staje się bezpośrednim użytkownikiem projektowanej budowli. Na tej liście powinien znaleźć się również architekt, jednak praktyka pokazuje, że wcale nie jest to oczywiste.
Aby zapewnić bezpieczeństwo użytkowania, nie wystarczy spełnić wymogi zawarte w przepisach budowlanych. Standardem staje się gradacja przestrzeni wokół zespołów mieszkaniowych. Miejsca publiczne w postaci ogólnodostępnych, handlowych uliczek osiedlowych, mających układ woonerfów, stawiają na pierwszym miejscu bezpieczeństwo pieszych. Z kolei półprywatne tereny rekreacyjne, całkowicie eliminujące ruch samochodowy i przeznaczone tylko dla lokalnej społeczności, zapewniają odrębne, komfortowe miejsce odpoczynku i relaksu.
Centra miast zwykle nie są zbyt bogate w roślinność, jednak mieszkańcy oczekują jej obecności w możliwie największym zakresie. Trudno powiedzieć, czy zieleń zwiększa ich poczucie bezpieczeństwa, ale z pewnością sprzyja pozytywnemu postrzeganiu zamieszkiwanej przestrzeni. To z kolei pomaga w budowaniu lokalnych więzi i w konsekwencji może łagodzić dyskomfort związany z anonimowością w dużych miastach.
W architekturze mieszkaniowej dużo uwagi poświęca się bezpieczeństwu dzieci i ta kwestia również wymaga podejścia wykraczającego poza regulacje przepisów. Trzeba nadmienić, że wprowadzona jakiś czas temu nowelizacja zawiera nie do końca zrozumiałe ograniczenia w organizacji placów zabaw na wyżej usytuowanych stropodachach budynków. Nie zostały przy tym uregulowane szczególne przepisy chroniące przed upadkiem z wysokości. To projektant powinien ocenić zagrożenie i zastosować autorskie rozwiązania, które będą mu przeciwdziałać. Budowa skutecznych, ponadnormatywnie wysokich barier z pewnością jest najistotniejsza, ale warto też pamiętać o potrzebie eliminacji – zwłaszcza w przypadku dzieci – stresu wywołanego lękiem wysokości. Naturalna zieleń w postaci przegrody zabezpieczającej przed „przepaścią” może pomóc w rozwiązaniu tego problemu.
Obiektywnie rzecz ujmując – osiedla ogrodzone i pilnowane przez pracowników ochrony zapewniają poczucie bezpieczeństwa. Zastrzeżeń nie budzi nawet ograniczona dostępność holi wejściowych w budynku. Mimo że są one użytkowane przez wiele osób, mieszkańcy traktują je jako przedłużenie swoich apartamentów, co pozwala poczuć się w tych wspólnych przestrzeniach bezpiecznie niemal jak w domu.
Dyskomfort oraz obawę przed zagrożeniami mieszkaniec może jednak poczuć w momencie, gdy opuszcza strzeżony obszar. Jest to efekt odseparowania od okolicznych zabudowań i ich użytkowników. „Uprzywilejowana” grupa mieszkańców elitarnych osiedli nie zawsze przecież bywa dobrze postrzegana przez sąsiadów, a wtedy podział na „swoich” i „obcych” następuje niebezpiecznie szybko.
Ważnym aspektem bezpieczeństwa jest również identyfikacja z miejscem zamieszkania, związana m.in. z doznaniami estetycznymi lokatorów. Jeszcze ważniejsza jest niezawodność zastosowanych systemów budowlanych, co oznacza, że budynki nie powinny być narażone na szybką dekapitalizację. Pożądane są więc rozwiązania nawet kosztowniejsze, ale bardziej wytrzymałe i odporne na skutki eksploatacji. Dobry przykład stanowią elewacje ceramiczne, zwłaszcza wentylowane, które nie wymagają tak częstej konserwacji jak fasady otynkowane. Montaż takich elewacji jest na tyle bezpieczny, że ryzyko odpadnięcia płytki nawet przy silnej wichurze lub wstrząsach sejsmicznych pozostaje zerowe. Z kolei demontaż pojedynczego elementu – np. zabrudzonego lub mechaniczne uszkodzonego (na balkonie) – jest prosty, szybki i nie wymaga ingerencji w większą powierzchnię fasady.
Żyjemy w czasach, w których liczba regulacji – niekiedy sprzecznych – może przytłoczyć. W tym kontekście warto poruszyć rzadko braną pod uwagę kwestię bezpieczeństwa projektujących architektów. Oczywiście powinni oni przestrzegać obowiązujących przepisów, jednak mnożące się niejasności zmuszają ich do koncentracji na własnym bezpieczeństwie, podczas gdy mogliby skupić się na zapewnianiu go innym. Istnieją liczne przypadki, w których architekt – zamiast projektować – traci energię na rozszyfrowywanie zawiłości zapisów, których interpretacja może się różnić nawet w zależności od regionu kraju. I nierzadko problemy te znajdują się na granicy rozwiązywalności.
Miasta, przestrzegając zapisów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zazieleniają ulice szpalerami drzew. Jednocześnie nierozwikłane pozostają sprzeczności z wymogami odnoszącymi się do bezpieczeństwa dróg pożarowych. Związane z nim zagadnienia czasem zakrawają na absurd, czego przykładem może być sytuacja, w której trzeba było zastosować grodzie wodoodporne we wjazdach do naziemnych hal garażowych, aby spełnić nieprzemyślany zapis dotyczący terenu zalewowego. Zdarza się, że przepisy przeciwpożarowe kolidują z zachowaniem bezpieczeństwa i niewątpliwie jest to temat wymagający dyskusji w gronie specjalistów. Bez spójnej, klarownej nowelizacji przepisów budowlanych podniesienie standardów bezpieczeństwa będzie niemożliwe.
_--_kopia_68b6a73fcc749.png)
WOJCIECH TARGOWSKI
Architekt IARP, członek SARP; dr inż., profesor Politechniki Gdańskiej; absolwent Wydziału Architektury PG; współwłaściciel autorskiej pracowni FORT TARGOWSKI z siedzibą w Gdańsku; autor wielu projektów i realizacji w zakresie architektury monumentalnej, użyteczności publicznej, budownictwa biurowego i mieszkalnego; laureat krajowych oraz międzynarodowych nagród i wyróżnień; przykłady realizacji: Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku, zespół Waterfront I w Gdyni, Manhattan – gdańskie centrum handlowe; projektant (w zespole art. rzeźb. Zdzisława Pidka i Andrzeja Sołygi) Polskich Cmentarzy Wojennych w Katyniu, Charkowie i Miednoje; autor licznych publikacji; wyróżniony Medalem św. Wojciecha, odznaczeniami państwowymi i resortowymi.
PROMOCJA PRODUKTU
CERAMICZNA ELEWACJA NA LATA
Tekst: Łukasz Paderewski, ekspert Tonality
Wysokie wymagania projektowe i użytkowe sprawiają, że architekci wciąż poszukują lepszych i nowocześniejszych rozwiązań. W odpowiedzi na te potrzeby stworzono płyty ceramiczne Tonality, które są bezpieczne w użytkowaniu, niepalne, wyjątkowo trwałe i odporne na uszkodzenia. Wszystkie te zalety – w połączeniu z unikatowym systemem montażu – sprawiają, że płyty są coraz częściej wykorzystywane do elewacji wentylowanych.
Jednym z kluczowych atutów ceramicznych płyt Tonality jest ich odporność ogniowa. Jako produkt niepalny (klasyfikacja A1 według normy EN 13501-1) materiał ten nie stanowi źródła zapłonu ani nie przyczynia się do rozprzestrzeniania pożaru. Dzięki temu może być bezpiecznie stosowany w miejscach o podwyższonych wymaganiach, takich jak budynki użyteczności publicznej, szpitale, szkoły czy obiekty wysokościowe.
System montażu płyt Tonality opiera się na konstrukcji elewacji wentylowanej, co pozwala na bezpieczny, suchy montaż bez użycia zapraw czy klejów. Rozwiązania systemowe w postaci szyn mocujących gwarantują precyzję oraz możliwość łatwej wymiany pojedynczych elementów w przyszłości. Dodatkowo niewielki ciężar płyt (w porównaniu z tradycyjną ceramiką czy kamieniem) i ich odporność na uszkodzenia, zarysowania czy zabrudzenia przekładają się na większy komfort pracy na budowie.
Choć cena początkowa ceramicznych okładzin elewacyjnych może być wyższa niż rozwiązań alternatywnych, płyty Tonality wyróżniają się minimalnymi kosztami eksploatacji. Są odporne na warunki atmosferyczne, promieniowanie UV, zanieczyszczenia i graffiti. Nie wymagają okresowego malowania ani specjalistycznych zabiegów konserwacyjnych. Ich trwałość oceniana jest nawet na ponad 50 lat użytkowania bez utraty walorów estetycznych, co czyni je opłacalnym wyborem w dłuższej perspektywie.
Elewacje wykonane z ceramicznych płyt Tonality łączą bezpieczeństwo użytkowania, technologiczną precyzję oraz estetyczny wygląd. Materiał nie tylko odpowiada na wyzwania współczesnego projektowania, ale również wpisuje się w trend zrównoważonego i odpowiedzialnego budownictwa.
